Xem ngay

Cách đọc xét nghiệm công thức máu

13:05 29/09/2020

Khi làm xét nghiệm máu tổng quát biết được bệnh gì bác sĩ sẽ dựa vào kết quả trên mẫu xét nghiệm sinh hóa máu  và dựa vào cách đọc xét nghiệm công thức máu như tại đây và cho bạn biết tình hình sức khoẻ hiện tại, có nhứng nguy cơ hay dang mắc bệnh gì hay không.

Hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm công thức máu

Công thức máu có 17 chỉ số, theo trình tự đọc của máy với các thông số chi tiết về Xét nghiệm máu có thể phát hiện những bệnh gì?

Chỉ số bạch cầu trong máu

Hay còn gọi là Chỉ tiêu bạch cầu đủ bộ có WBC – NEU – LYM – MONO – EOS – BASO: mỗi số liệu có ý nghĩa riêng.

WBC: là số lượng BC, nhìn chỉ số này biết tổng lượng

Để biết tường thành phần tăng hay giảm cần tính chỉ số tuyệt đối (% x WBC) ( vì có khi tỉ lệ phần trăm giảm nhưng số lượng tuyệt đối lại bình thường nếu tổng số bạch cầu tăng – hay ngược lại). BC có nhiệm vụ chống viêm, diệt khuẩn nên khi số lượng giảm < 4000 phản ánh tình trạng dễ viêm nhiễm. Tuy nhiên, khi BC tăng quá cao ( > 50.000 ) với nhiều tế bào non đầu dòng (blast) không đủ chức năng cũng phản ánh mức độ nhiễm trùng nặng, LS thường gặp Bạch cầu cấp.

Tiếp cận BN:

  • Nếu nhiễm trùng tái đi tái lại, ồ ạt (nhiễm trùng nổi bật) khám có gan lách hạch to cần nghĩ đến bệnh bạch cầu. Tùy thể có đủ hội chứng u hoặc chỉ lách to, hạch lách to. Phân biệt đó là BCC, BCK hay BCK chuyển cấp dựa vào CLS (CTM).
  • Nếu xuất huyết nhiều chỗ (chảy máu mũi, chảy máu răng, chảy máu dạ dày..) trên nền thiếu máu nhẹ (xuất huyết nổi bật) cần nghĩ đến XH giảm tiểu cầu. Tầm soát nguyên nhân (nhiễm trùng, nhiễm độc, thuốc..) không tìm được hướng tới ITP (XH giảm tiểu cầu do MD).
  • Nếu thiếu máu nặng (BN xanh xao, da niêm trắng bệch..) dù truyền máu cũng không cải thiện kèm theo xuất huyết nhiễm trùng (thiếu máu nổi bật) hướng tới Suy tủy thực sự. Chẩn đoán phân biệt với Suy tủy tiêu hao (BCC) dựa vào Tủy đồ.
Cách đọc xét nghiệm công thức máu

Cách đọc xét nghiệm công thức máu

NEU: là BC đa nhân trung tính

Nhiệm vụ chống viêm – diệt khuẩn & xử lý mô tổn thương. Vì chiếm tỷ lệ cao ( 60 – 66% ) nên vai trò Neu thường đại diện cho vai trò BC nói chung.

  • NEU tăng > 7.000 phản ánh quá trình viêm nhiễm, nếu khám nghe ran nổ nghĩ tới viêm phổi, nếu có vàng da (kèm sốt – gan to) nghĩ tới nhiễm trùng đường mật, nếu có hạch to rải rác toàn thân nghĩ tới Hogdkin, nếu có nhiễm trùng ồ ạt tái đi tái lại nghĩ tới BCC, nếu làm xét nghiệm sau bữa ăn hay vận động mạnh & chỉ tăng nhẹ: tăng NEU sinh lý.
  • NEU giảm < 1.500 phản ánh tình trặng bệnh nặng, có thể bệnh bạch cầu, suy tủy, Hogdkin, một nhiễm trùng nhiễm độc tối cấp, hoặc có thể là sốt rét (do Muỗi Anopheles) với rét run – sốt cao – vã mồ hôi. Neu là 1 trong 3 tế bào có nguồn gốc từ Nguyên tủy bào ( 2 loại còn lại là Baso & Eos ). Lym có nguồn gốc từ nguyên bào lympho. Nguyên tủy bào & Nguyên bào lympho là 2 nhánh trực thuộc dòng bạch huyết bào, vì hiện diện khắp nơi trong cơ thể (hạch bạch huyết, gan, lá lách, dọc đường ruột – hô hấp) nên mất nhiều thời gian huy động, bù lại hiệu quả trong việc diệt khuẩn. Dòng còn lại là Tủy bào có các nhánh: TC + HC + BC mono với chức năng hàng rào chống viêm nhiễm tiếp xúc đầu tiên với vi khuẩn. LYM: BC lympho là những tế bào có khả năng miễn dịch (lympho B sản sinh kháng thể, lympho T điều khiển hệ miễn nhiễm, có thể diệt virus & tế bào ung thư). LYM tăng > 4.000 có thể là BCC thể lympho (với WBC tăng, 15% trường hợp tăng > 100.000), cũng có thể là Lao (nếu có ho khạc đàm đục), hoặc Viêm gan siêu vi.. Trong đó cần phân biệt giữa BCC dòng lympho & BCK thể lympho, lúc này phải dựa vào Phết máu ngoại biên & Tủy đồ.
  • MONO: là dạng chưa trưởng thành của đại thực bào, phân bố đến các mô của cơ thể chờ được huy động đi làm các chức năng bảo vệ. Khi MONO tăng phản ánh trường hợp nhiễm khuẩn mạn (BCC dòng mono, lao..), khi MONO & LYM cùng tăng: hướng tới Thương hàn.
  • EOS: tăng ( > 500 ) trong trường hợp nhiễm ký sinh trùng vì giải phóng ra nhiều chất để giết ký sinh trùng. Nếu tăng cao liên tục hướng tới bệnh giun sán, nếu tăng nhẹ thoáng qua có thể do điều trị kháng sinh.
  • BASO: đóng vai trò quan trọng trong một số phản ứng dị ứng, đặc biệt Leucmie mạn tính BASO càng tăng tiên lượng càng tốt. (bt 10 – 50/ mm3).

Tóm lại, Chỉ tiêu bạch cầu phản ánh tình trạng viêm nhiễm. Bạch cầu được ví von là ‘lính đánh viêm nhiễm’ bảo vệ cho cơ thể, đội quân BC có nhiều thành phần, phân ra 2 dòng chính:

  • Dòng Tủy bào có MONO
  • Dòng Bạch huyết bào (NEU – LYM – EOS – BASO)

Dòng Tủy bào tuy là hàng rào chống viêm nhưng khả năng không nhiều, MONO là dạng chưa trưởng thành của đại thực bào, khi tăng phản ánh nhiễm trùng mạn. NEU – LYM – EOS – BASO là đội ngũ diệt khuẩn chống viêm hiệu quả với từng ưu thế riêng. NEU & LYM là 2 thành phần thường được quan tâm trên LS. NEU (thực bào) tăng phản ánh tình trạng viêm nhiễm, NEU giảm phản ánh tình trạng bệnh nặng. LYM (miễn dịch) tăng phản ánh tình trạng nhiễm virus & kèm EOS tăng nghĩ do ký sinh trùng, tăng liên tục cần soi phân tìm giun, tăng nhẹ thoáng qua rà lại kháng sinh đã dùng.

Cuối cùng, BASO – thành phần ít nhất trong đội ngũ Bạch cầu (chiếm 0,5 – 1%), BASO giảm liên quan dị ứng, còn tăng không nhiều lo ngại.

Kinh nghiệm lâm sàng

  • LYM & MONO tăng trong bệnh lý mạn, MONO bình thường gợi ý bệnh lý cấp
  • Nhiễm trùng cấp: EOS luôn giảm
  • Có sự hiện diện của nguyên tủy bào: là bệnh bạch cầu.

Cách đọc kết quả xét nghiệm công thức máu

Chỉ tiêu hgb là gì?

Xác định TM, Hb < 13 (nam), < 12 (nữ), < 11 (nữ mang thai, người già) kết luận TM. TM cần tìm nguyên nhân: do giảm sinh, do mất máu hay do tan máu. Do giảm sinh có 2 nhóm:

TM do thiếu nguyên liệu (sắt, acid folic, vit B12, protein) – trong nhóm này TMTS chiếm tỷ lệ cao TM do tủy (giảm sản – bất sản): suy tủy thực sự (bẩm sinh mắc phải), suy tủy tiêu hao (bạch cầu cấp) là 2 trường hợp thường gặp ở LS. Cần chẩn đoán phân biệt: Suy tủy tiêu hao (Bạch cầu cấp) & Suy tủy thực sự Suy tủy & Xuất huyết giảm tiểu cầu không rõ nguyên nhân.

Xác định thiếu máu chủ yếu dựa vào Hb vì chỉ số này phản ánh chính xác tình trạng khối máu trong cơ thể. Hb đo trọng lượng sắc tố của HC, còn Hct (đo thể tích HC) phụ thuộc vào lượng dịch – truyền dịch làm giảm Hct; RBC (số lượng HC) không giúp nhiều trong TM vì có trường hợp RBC cao nhưng chất lượng không đạt để tham gia vận chuyển oxy (bệnh đa HC) vẫn không đủ cung cấp oxy mô cho cơ thể.

RBC có ích trong trường hợp phân biệt giữa Thalassemia & TM thiếu sắt.
cả 2 đều TM hồng cầu nhỏ nhưng trong trường hợp Thalassemia thì RBC > 5 triệu, còn TMTS RBC < 5 triệu (bs.NTMai). (RBC bt # 5 triệu, < 3,5 triệu = thiếu máu). -> Hb x 3 = Hct. Nhìn Hb có thể dự đoán Hct, khi Hb # 20 g/dl có nguy cơ TBMMN.

Hb < 7 g/dl: chỉ định truyền máu. Tùy bệnh chọn phẩm máu truyền

XHTH: truyền HC lắng, 1 đơn vị (250ml) nâng Hb lên 1g/dl, tùy mục tiêu cần nâng bao nhiêu g truyền bấy nhiêu đơn vị. Tốc độ: XL giọt/phút. Làm phản ứng chéo trước truyền. Mục đích: khôi phục vận chuyển oxy.

XH giảm tiểu cầu: truyền TC đậm đặc, 1 đơn vị (150ml) nâng TC lên 30.000, nhưng truyền TC không nhằm nâng TC mà để phòng chảy máu & điều trị nguyên nhân. Tùy cân nặng bao nhiêu kg truyền bấy nhiêu đơn vị: 0,1 đơn vị/ kg. Tốc độ: C giọt/ phút (xả tối đa).

XH do rối loạn đông máu (thiếu vit K, xơ gan, K gan..): truyền Huyết tương tươi đông lạnh. BN nặng bao nhiêu kg truyền bấy nhiêu đơn vị: 12 – 15 ml/kg, 1 đơn vị ~ 250ml. Tốc độ: XL giọt/phút. Mục đích: điều trị & dự phòng các rối loạn đông máu do thiếu hụt 1 hoặc nhiều yếu tố đông máu.

Bạch cầu cấp, BC kinh: truyền HC lắng (khi WBC < 100 ngàn).

Suy tủy: nếu không chảy máu truyền HC lắng, nếu có chảy máu truyền Tiểu cầu đậm đặc.

Tán huyết do miễn dịch: truyền HC rửa. Cách tính đơn vị – tốc độ tương tự HC lắng. Mục đích: khôi phục vận chuyển oxy & tránh đưa yếu tố lạ vào cơ thể.

Thalassemie: truyền máu định kỳ – truyền HC lắng – nâng Hb lên # 10 g/dl.

Hemophilia: truyền tủa lạnh. Cách tính đơn vị – tốc độ tương tự HC lắng. Mục đích: khôi phục thành phần đang thiếu (yếu tố VIII).

Xem MCV – MCH

Nếu có thiếu máu nhìn ngay 2 chỉ số này. Xác định TM đó là HC nhỏ hay to, nhược sắc hay ưu sắc. Cả 2 đều là chỉ số về HC: MCV là thể tích trung bình, cho biết HC to – nhỏ; MCH là số lượng hemoglobin trung bình, cho biết HC nhược – ưu sắc. MCV bt 80 – 100 fl, < 80 là nhỏ, > 100 là to, > 140 là khổng lồ. MCH bt 27 – 32 pg, < 27 là nhược sắc, > 32 là ưu sắc.

Nhận định:

Thiếu máu hồng cầu nhỏ, nhược sắc là do bất thường chất lượng tổng hợp huyết sắc tố gây loạn sản hồng cầu.

Thiếu máu hồng cầu to là do bất thường cung cấp các chất để sản xuất tái tạo hồng cầu.

Thiếu máu hồng cầu bình thường bình sắc: nếu thiếu máu không hồi phục là do bất thường ở tủy xương. Nếu thiếu máu có hồi phục có thể do mất máu chảy máu ở ngoại vi.

Khám lâm sàng bệnh thiếu máu:

Thiếu máu mạn tính là gì?

BN này có thiếu máu không?

  • hỏi: chóng mặt ù tai hoa mắt? thở nhanh? hồi hộp đánh trống ngực? (thiếu máu gây thiếu oxy các mô)
  • khám: da niêm, nướu răng, lưỡi, lòng bàn tay chân

CLS: dựa vào Hb: trung bình 7 – 9, nặng < 7, rất nặng < 4; riêng nhẹ thì phân ra: nam > 9 -13, nữ > 9 – 12, nữ mang thai > 9-11 (đơn vị g/dl).

Thiếu máu cấp hay mạn ?

  • hỏi: thời gian xuất hiện xanh xao
  • khám: âm thổi thiếu máu ở tim, khả năng chịu đựng (nếu Hb < 7g/dl nhưng tỉnh táo đi lại được chứng tỏ BN thích nghi với thiếu máu từ từ, diễn ra nhiều ngày -> chịu đựng được ), mạch HA (thường ổn định khi TM mạn, mạnh nhanh HA thấp/tụt khi TM cấp mức độ trung bình hoặc nặng).

Đánh giá mức độ thiếu máu

  • hỏi: mệt khi gắng sức? -> nhẹ, khi làm việc nhẹ? -> TB, không tự làm vệ sinh cá nhân được? -> nặng
  • khám: da niêm trắng bệch, đi lại khó khăn cần người giúp đỡ, nhịp tim nhanh, thở nhanh nông.

Thiếu máu cấp tính là gì ?

Nhẹ (Độ 1) Trung bình (Độ 2) Nặng (Độ)

Lượng máu mất =<10% thể tích máu <30% thể tích máu >30% thể tích máu

Triệu chứng Giám tưới máu cơ quan ngoại biên, tỉnh, hơi mệt Giảm tưới máu cơ quan trung ương. Mệt mỏi, niêm nhợt, da xanh, chóng mặt, đổ mồ hôi, tiểu ít. Giảm tưới máu cơ quan trung ương, không còn chịu đựng được, hốt hoảng, lo âu, li bì, vật vã, thở nhanh, vô niệu

Mạch 90 -100 l/p 100 -120 l/p >120 l/p

HATT >90mmHg 80 – 90 mmHg <80mmHg, HA kẹp Hct >=30% 20% – 30% <20% RBC >= 3 M/µL 2 – 3 M/µL < 3 M/µL

Từ khoá:

  • xét nghiệm máu tổng quát biết được bệnh gì
  • Cách đọc xét nghiệm công thức máu
  • Hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm công thức máu
  • Cách đọc kết quả xét nghiệm công thức máu
  • Thiếu máu mạn tính là gì
  • Đánh giá mức độ thiếu máu
  • Thiếu máu cấp tính là gì

1 / iEURO2020 – Nhận định kèo đội tuyển Ukraine kỳ Euro 2020 – 2021

Ngoài đội tuyển Hà Lan được đánh giá cao nhất bảng C thì đối thủ lớn nhất trong việc cạnh tranh cho chiếc vé vào vòng 16 đội của Ukraine sẽ là Trung Áo, dù được đánh giá thấp hơn đối thủ nhưng cơ hội để cho đội bóng Đông Âu gây khó khăn cho Áo sẽ là không ít.Xem thêm: Lịch Thi Đấu Bán Kết Euro 20211/ Thành tích gần đây của đội tuyển Ukraine  trước kỳ Euro 2020-21Tại vòng loại của Euro 2020 - 21 đã qua, Ukraine chính là cái tên đã tạo ra được nhiều dấu ấn nhất trong số các đội bóng giành quyền góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất Châu Âu. Điều đó đã được chứng mình, bởi những nỗ lực tại các lượt đấu đã qua đã giúp Ukraine vượt qua mặt những đối thủ cùng bảng...

2 / Cách ăn hạt óc chó giảm cân từ 3-5 kg/tháng

Ăn hạt óc chó giảm cân là phương pháp mang lại nhiều lợi ích lâu dài ít ai biết. Trong hạt óc chó chứa nhiều giá trị dinh dưỡng mà theo các chuyên gia là rất tốt cho quá trình giảm cân. Nếu bạn đang không biết nên dùng loại thực phẩm nào để giảm cân thì hãy tham khảo bài viết dưới đây nhé![caption id="attachment_19791" align="aligncenter" width="600"] Ăn hạt óc chó giảm cân[/caption] Tại sao Hạt Óc Chó Có Thể Giúp Bạn Giảm Cân? Theo nghiên cứu của các chuyên gia, trong hạt óc chó có chứa nhiều thành phần có giá trị dinh dưỡng cao. Trong đó, chiếm ưu thế nhất là chất béo (chiếm đến 65%) và Protein với 15%. Tuy nhiên, chất béo trong loại hạt này rất có lợi có sức khỏe. Là chất béo không bão hòa, ít...

3 / Bật mí một số cách tăng cân nhanh cho nữ mà không cần dùng thuốc

Ngoài vấn đề giảm cân của các chị em có số cân và thân hình quá khổ ra thì cũng có rất nhiều chị em muốn tăng cân để phù hợp với thân hình và vóc dáng của mình. Sử dụng thuốc tăng cân là cách nhanh nhất mà các chị em thường nghĩ đến, nhưng hiệu quả của thuốc tăng cân vẫn chưa được kiểm chứng và có tác dụng phụ như thế nào. Sau đây, chúng tôi sẽ bật mí cho các bạn một số cách tăng cân nhanh cho nữ không dùng thuốc để bạn có một quá trình tăng cân an toàn.Cung cấp đầy đủ dưỡng chất trong mỗi bữa ăn[caption id="attachment_19780" align="aligncenter" width="940"] Cung cấp đầy đủ dưỡng chất trong bữa ăn mỗi ngày[/caption]Để có thể tăng cân nhanh thì trước tiên trong...

4 / Những lưu ý khi muốn cai sữa cho bé

Khi trẻ đã đến độ tuổi cứng cáp, các mẹ thường có xu hướng cai sữa cho bé nhưng không biết nên làm thế nào. Dưới đây là một số thông tin giúp mẹ hiểu hơn về cách cai sữa ở trẻ.[caption id="attachment_19774" align="aligncenter" width="938"] Những lưu ý khi muốn cai sữa cho bé[/caption] Cai sữa cho con, mẹ cần lưu ý gì? Đảm bảo dinh dưỡng cho bé Khi cai sữa cho bé thì nỗi băn khoăn nhiều nhất của mẹ chính là vấn đề dinh dưỡng cho con. Khi cho con bú sữa mẹ, bạn hoàn toàn có thể yên tâm bé đang nhận được tất cả các chất dinh dưỡng mà bé cần. Nhưng khi ngừng cho bú, bạn phải đảm bảo chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng  để bé có thể phát triển cơ thể cũng như não bộ. Trên thị trường...

5 / Xem tướng lông mày nói lên trí tuệ, tiền tài, tính cách của bạn

Trên khuôn mặt con người ngũ quan gồm có mắt, lông mày, mũi, miệng, tai là 5 bộ bị quang trọng ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống mỗi cá nhân. Lông mày hay còn gọi là bão thọ quan, ngũ tinh lông mày thuộc hỏa tinh, ở thượng đình. Nó quyết định trí tuệ, học vấn, tiền tài, gia đạo, anh em của người sở hữu nó. Những bộ phận xem kèm theo chân mày có thể kể đến ấn đường, mắt, xương chân mày.Nói xem tướng số là một bộ môn khoa học cũng không sai, vì xem tướng số cũng có công thức rõ ràng, chỉ cần theo công thức vẫn có thể đoán biết tính cách, cuộc sống của người đó. Và dựa vào mức độ tươi đẹp của các bộ vị có thể biết đời sống tinh thần cũng như vật chất của họ có...